Niebezpieczny bisfenol A, a choroba Hashimoto
Bardzo częstym składnikiem opakowań żywności oraz innych materiałów wykonywanych z tworzyw sztucznych jest bisfenol A (BPA). Ostatnie doniesienia naukowe wskazują, że może on zwiększać zachorowalność na zapalenie tarczycy typu Hashimoto.
Bisfenol A to związek, który należy do grupy ksenoestrogenów, czyli substancji, wpływających na pracę układu hormonalnego. Pomimo udowodnionego działania toksycznego na czynność wielu narządów, wciąż poznawane są nowe mechanizmy jego negatywnego oddziaływania na organizm człowieka.
Czym jest bisfenol A?
Bisfenol A (nazwa chemiczna 2,2-bis-4-hydroksy-fenylopropan, BPA) jest syntetycznym związkiem organicznym szeroko wykorzystywanym w różnych gałęziach przemysłu. BPA znalazł zastosowanie w produkcji plastikowych pojemników do przechowywania żywności, folii, woreczków do gotowania sypkich produktów takich jak ryże i kasze, metalowych puszek, płyt CD, lakierów, kosmetyków (szampony, dezodoranty) oraz papieru do drukarek termicznych. Jednakże, jak wskazują wyniki wielu badań, związek ten nie jest obojętny dla zdrowia człowieka.
Ze względu na swoją budowę, bisfenol A należy do grupy ksenoestrogenów. Struktura chemiczna BPA jest bowiem bardzo podobna do żeńskiego hormonu płciowego – estrogenu. Bisfenol A może przez to wpływać na pracę układu endokrynnego. Wykazano, że zwiększone pobudzenie receptorów estrogenowych przez BPA może zwiększać zachorowalność na otyłość, insulinooporność, cukrzycę typu 2, choroby układu krążenia czy zaburzenia płodności. Ostatnie badania sugerują także wpływ BPA na czynność komórek tarczycy.
Bisfenol A i choroba Hashimoto
Tarczyca jest gruczołem wydzielającym hormony dokrewne: tyroksynę̨ (T4) i trójjodotyroninę (T3). Produkcja T4 i T3 zależy w głównej mierze od stężenia hormonu tyreotropowego (TSH) wydzielanego przez przysadkę mózgową. Udowodniono, że bisfenol A (poprzez interakcję z receptorami estrogenowymi) może wpływać na wydzielanie TSH oraz T4, co ma szczególne znaczenie w patogenezie choroby Hashimoto. U osób cierpiących na tę dolegliwość obserwujemy podwyższony poziom TSH przy prawidłowym lub obniżonym stężeniu T4 i T3, co odpowiada za uczucie ciągłego zmęczenia, senność, wypadanie włosów czy przewlekłe bóle mięśni.
Ponadto, zapalenie tarczycy typu Hashimoto to choroba o podłożu autoimmunologicznym, w której dochodzi do nadmiernej aktywacji układu odpornościowego. Postuluje się, że BPA może także zaburzać czynność układu immunologicznego, symulując organizm do syntezy przeciwciał tarczycowych, tak charakterystycznych dla choroby Hashimoto.
Jak unikać bisfenolu A?
Z uwagi na pojawiające się doniesienia o toksyczności BPA na organizm człowieka, w niektórych krajach (np. w Japonii i Kanadzie) wprowadzono całkowity zakaz stosowania tego związku. Jednakże, zgodnie z ustawodawstwem obowiązującym w Polsce i pozostałych krajach UE, niedopuszczalne jest wykorzystywany BPA jedynie do produkcji materiałów przeznaczonych dla dzieci.
Dobrze wiadomo, że bisfenol A może przedostawać się do organizmu poprzez układ pokarmowy, oddechowy oraz skórę. Dlatego też, chociaż nie można całkowicie wyeliminować ekspozycji środowiskowej na ten związek, jako świadomi konsumenci możemy wybierać produkty pozbawione bisfenolu A. Coraz więcej artykułów posiada oznakowanie „BPA FREE”, co stanowi gwarancję ich bezpiecznego użytkowania.
